Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014

Nelly's

Nelly's
Aριστερά, φωτογραφία της από τον Hugo Erfurth, ο οποίος υπήρξε και δάσκαλός της από το 1921 έως το 1923.
Δεξιά, φωτογραφημένη από τον Χρήστο Μανουσάκη, το 1995.

Σαν σήμερα, 23 Νοεμβρίου του 1899, γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας η Έλλη Σουγιουλτζόγλου − Σεραϊδάρη, η πρωτοπόρος −θεματολογικά− φωτογράφος με τη διεθνή αναγνώριση, γνωστή (από την αγγλική υπογραφή της) ως Nelly's.

Γερμανικής –αρχικά– φωτογραφικής επιρροής, το έργο της Nelly’s, χαρακτηρίζεται από κινητικότητα και ελευθερία, όπως και η ίδια η ζωή της.
Από τους Γερμανούς δασκάλους της, Hugo Erfurth και Franz Fiedler, απεκόμισε την πικτοριαλιστική τεχνική και την κλασική αισθητική.
Η εγκατάστασή της στην Αθήνα το 1924, όπου ανοίγει, ένα χρόνο μετά, φωτογραφικό studio στην οδό Ερμού 49, θα την προσανατολίσει προς μία ελληνοκεντρική και συντηρητικότερη αντιμετώπιση της θεματογραφίας.

Στο πορτρέτο, στο οποίο θα εξασκηθεί σ’ όλη τη διάρκεια της φωτογραφικής της πορείας στην Ελλάδα και την Αμερική, οφείλεται η απεικόνιση της αθηναϊκής κοινωνίας του Μεσοπολέμου αλλά και η συγκρότηση σημαντικού αρχείου της ελληνικής ομογένειας.

Ηπειρώτισσες στις θημωνιές (φωτογραφία της Nelly's μετά το 1930)
Η Nelly's αποτύπωσε τις αρμονικές σχέσεις των ανθρώπων με το ήρεμο ελληνικό τοπίο

Από το 1927 η Nelly’s περιοδεύει στην ελληνική ύπαιθρο, στοιχειοθετώντας το πανόραμα της Ελλάδας του Μεσοπολέμου. Ελληνίδα της διασποράς, συνθέτει φωτογραφικά μία Ελλάδα «ειδυλλιακή». Μέσα από τα επίσημα τουριστικά έντυπα που κυκλοφόρησαν με φωτογραφίες της στο εξωτερικό, διαμορφώθηκαν οι πρώτες βάσεις – οπτικά σύμβολα της ελληνικής «τουριστικής φιλοσοφίας».

Τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί θησαυροί αποτυπώθηκαν συστηματικά από την Nelly’s: οι πειραματισμοί με το φυσικό φως και η αποτύπωση των αρχαίων ναών στη διαμνημειακή τους σχέση, παραπέμπουν στις λήψεις του επίσης γερμανού φωτογράφου και μαθητή τού Erfurth, Walter Hege.

φωτογραφίες χορού (1923−1929) στη Γερμανία, αλλά κυρίως αυτές στην Ακρόπολη, ξεχωρίζουν για τη θεματική τους συνοχή και την αναδεικνύουν σε κορυφαία φωτογράφο χορού του Μεσοπολέμου.

Το 1926 φωτογραφίζει γυμνή στον Παρθενώνα τη Μόνα Πάεβα (Mona Paeva), την prima ballerina της Opéra Comique. H δημοσίευση των φωτογραφιών στην “Illustration de Paris”, ένα χρόνο αργότερα, θα προκαλέσει σκάνδαλο στην Αθήνα.

Από τη φωτογράφιση της Mona Paeva (1926) που ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών

Μία ομάδα διανοουμένων, με επικεφαλής τον Παύλο Νιρβάνα, θα την υπερασπισθούν με σθένος, μιλώντας για σκηνή αληθινής ενσάρκωσης του αρχαίου ελληνικού ιδεώδους.

[...] Διαμαρτύρομαι εν ονόματι των Ολυμπίων θεών, οι οποίοι, ως γνωστόν, όχι μόνο επερπατούσαν γυμνοί, αρσενικοί και θηλυκοί, αλλά και θεόγυμνοι ελατρεύοντο στους ναούς των. [...] Φαντάζομαι, από το ένα μέρος, την ωραία ιέρεια, λύουσα τον κεστόν της απέναντι του Απόλλωνος απορρίπτουσα όλους τους πέπλους που εκάλυπταν την θείαν της γυμνότητα και λούουσαν εις το φως του ένα σώμα αγάλματος και μίαν επιδερμίδα ροδαλήν όπως το χαμόγελον της αυγής. Και από το άλλο μέρος, μερικούς σεβασμίους κυρίους, σκυμμένους γύρω από το τραπέζι, ξύνοντας την κεφαλήν και συντάσσοντας έγγραφα περί βεβηλώσεως.
Βεβήλωσις θα ήτο, εάν ετύχαινε, εις μίαν στιγμήν αρχαιολογικού ενθουσιασμού, επί των μαρμάρων του Παρθενώνος να πετάξουν οι ίδιοι τους πέπλους των και να παραστήσουν τον Ερμήν του Πραξιτέλους. [...]


—Παύλος Νιρβάνας, “Ελεύθερον Βήμα”

Το σκάνδαλο κόπασε με τον καιρό.
Ένα χρόνο αργότερα, η Ουγγαρέζα χορεύτρια Νικόλσκα (Nikolska), χόρεψε ξανά πάνω στην Ακρόπολη έναν θείο αυτοσχεδιαστικό χορό —αφού, πάντως, είχε περιβληθεί μερικά υποτυπώδη πέπλα, προς αποφυγήν νέας θύελλας!

Νικόλσκα

Η φωτογράφιση του γυμνού σώματος ούτε και τότε ήταν κάτι τόσο σπάνιο και προκλητικό. H Nelly's δεν πρωτοτυπούσε φωτογραφίζοντας γυμνά. Κανένας όμως δεν είχε τολμήσει να φωτογραφήσει γυμνά σ' ένα χώρο−ταμπού, σ' ένα χώρο−σύμβολο ενός ολόκληρου πολιτισμού. Αυτός, άλλωστε, ήταν και ο λόγος που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, ιδιαίτερα του συντηρητικού χώρου.

Φωτογράφισε κατ' αποκλειστικότητα τις Δελφικές Γιορτές του Άγγελου Σικελιανού και της Εύα Πάλμερ το 1930.

Το 1936 μετέβη στο Βερολίνο για να φωτογραφίσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Στην Αμερική, εγκαταστάθηκε το 1939 και παρέμεινε για 27 περίπου χρόνια.

[...] Έφυγα για την Αμερική, στην Παγκόσμια έκθεση της Νέας Υόρκης, γιατί ήθελα να δω το ελληνικό περίπτερο, για το οποίο είχα κάνει πολλές φωτογραφίες. Σε δέκα μέρες, κι ενώ είμαστε στην Αμερική, κηρύχτηκε ο πόλεμος και δεν ξαναγύρισα. [...]

Εκεί, θα προσθέσει στο πανόραμα της θεματογραφίας της τη διαφημιστική και έγχρωμη φωτογραφία, καθώς και το φωτορεπορτάζ (Easter Parade – δρόμοι της Ν. Υόρκης).
«Η πόλη της Νέας Υόρκης έδωσε στη Nelly's», κατά την Κατερίνα Κοσκινά, «και τη δυνατότητα να καταγράψει σημαντικές στιγμές από την οικοδόμησή της και να αποτυπώσει στιγμιότυπα από την κίνηση των δρόμων και των πλατειών της. Έτσι, με δύο σημαντικότατες φωτογραφικές σειρές, το “Easter Parade” και τους “Δρόμους”, κατέπληξε το νέο δάσκαλό της και απέδειξε ότι εκτός από το να εκτελεί παραγγελίες είναι σε θέση να δώσει μια νέα δυνατότητα ανάγνωσης της αρχιτεκτονικής».
Ωστόσο, δεν μπόρεσε να ενταχθεί στις σύγχρονες τάσεις της αμερικανικής φωτογραφίας.

Το 1966, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έμεινε με τον σύζυγό της —τον πιανίστα, Άγγελο Σεραϊδάρη— στη Νέα Σμύρνη, διαμορφώνοντας το διαμέρισμά της σε φωτογραφικό μουσείο.

Το 1989 δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της, με τίτλο “Αυτοπροσωπογραφία”.

Δώρισε το μεγαλύτερο κομμάτι του έργου της στο Μουσείο Μπενάκη.

Έχει τιμηθεί με το παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικα, με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ εξέδωσε πολλά λευκώματα με φωτογραφίες της και παρουσίασε τα έργα της σε πολλές εκθέσεις.

Μετά από έναν αιώνα έντονης φωτογραφικής παρουσίας και δυναμικής διεκδίκησης της προβολής του έργου της, η Nelly’s πεθαίνει στην Αθήνα στις 17 Αυγούστου 1998, κληροδοτώντας στην ελληνική φωτογραφική ιστορία ένα έργο πολυσύνθετο, παραδειγματικό για νέους φωτογράφους, τόσο λόγω της καλλιτεχνικής όσο και της τεκμηριωτικής του αξίας.

► Δες τη συνέντευξη που είχε δώσει η Έλλη Σουγιουλτζόγλου − Σεραϊδάρη, για τη σειρά ντοκιμαντέρ του Γιώργου Σγουράκη «Μονόγραμμα», την οποία ψηφιοποίησε το αρχείο της ΕΡΤ.

► Πληροφορίες και Πηγές ◄
  •    Μουσείο Μπενάκη
  •    Αφιέρωμα εφημερίδας “Καθημερινή” (30/06/1996)
  •    Στιγμές
ΚΕΙΜΕΝΟ − ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ © Roula the Cat | Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014, 03:33

22 σχόλια:

  1. Νομίζω πως πάντα οι άνθρωποι που θα τολμούν να παίξουν με τις πραγματικότητες θα διεγείρουν αντιδράσεις. Λατρεύω τους ανθρώπους που μπορούν να φυλακίζουν σε ένα στιγμιότυπο, μια αλήθεια, μια ιδέα, μια σκέψη, ένα συναίσθημα, ένα κάτι με οπτική.
    Δεν την γνώριζα και σε ευχαριστώ πολύ γατούλα μου, που μου την έμαθες με τόσες λεπτομέρειες. Σε καλημερίζω και σε γλυκοφιλώ. Συγνώμη που είμαι συνοπτική, αλλά αλλάζω ίντερνετ και δεν ξέρω για πόση ώρα θα το έχω ακόμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι όμορφο σχόλιο!
      Και βέβαια, έχεις απόλυτο δίκιο —ανέκαθεν, τα πρωτοπόρα μυαλά υπήρξαν πραγματικός πονοκέφαλος, για το κατεστημένο.

      Χαίρομαι που σου “γνώρισα” τη σημαντική μας Nelly's!

      Φιλιά πολλά! Καλή εβδομάδα! ❤

      [Μην αγχώνεσαι! Είπαμε: blog-άρουμε για να περνάμε καλά! Κι αν δεν προλαβαίνουμε, κάποιες φορές... καλή καρδιά να υπάρχει απ' όλες τις πλευρές! ❤]

      Διαγραφή
  2. Γνώριζα το καλλιτεχνικό της όνομα , την εξαιρετική για την εποχή της δουλειά, τα γυμνά της είναι πασίγνωστα και αναγνωρίσιμα ....αλλά αγνοούσα το πραγματικό της όνομα και ότι ήταν Ελληνίδα! Μιλ μερσί Ρούλα μου!
    Τα φιλιά μου :)))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αφορμή για να τη “γνωρίσω”, και να την ψάξω περισσότερο, στάθηκε μια συζήτηση που είχαμε κάποια χρόνια πριν μ' έναν φίλο, ερασιτέχνη − φωτογράφο, για την Νικόλσκα!
      Κι εγώ τότε, το μόνο που γνώριζα ήταν πως επρόκειτο για Ελληνίδα... αλλά τίποτα περισσότερο!

      Φιλιά πολλά, Αριστέα μου! ❤

      Διαγραφή
  3. Σπουδαία ανάρτηση έκανες (και) σήμερα Ρούλα δε κατ! Κι εγώ έμαθα πράγματα που αγνοούσα :(( Σε φιλώ και καλή Κυριακή :))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να είσαι καλά, Πέτρα μου! Σ' ευχαριστώ πολύ!

      Καλή εβδομάδα και φιλιά πολλά! ❤

      Διαγραφή
  4. Ρούλα δεν την ήξερα καθόλου......!!! Στην κυριολεξία με συνεπήρε η ανάρτησή σου και έτσι γνώρισα μια ακόμα σημαντική μορφή της τέχνης γεμάτη ελευθερία και αίσθηση.
    Ευχαριστούμε ειλικρινά για το σημερινό σου μάθημα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ πολύ, Γιάννη, για τα καλά σου λόγια!
      Εύστοχοι οι χαρακτηρισμοί σου για την χαρισματική Nelly's!

      Να είσαι καλά!
      Καλή εβδομάδα να έχεις!

      [Ακόμη να σχολιάσω το “δικό σου Cinefil”, παρόλο που το διάβασα! Είμαι απαράδεκτη!...] :d

      Διαγραφή
  5. Είχα ακούσει το καλλιτεχνικό της όνομα, λόγω των υπέροχων φωτογραφιών στην Ακρόπολη, αλλά δε γνώριζα πως ήταν Ελληνίδα... Πραγματικά εντυπωσιάστηκα!
    Φοβερό αφιέρωμα! Μπράβο σου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ πολύ, Rylie!
      Κρίμα να περνούν, δεκαετίες ολόκληρες, στα “ψιλά γράμματα”, σημαντικές μορφές του τόπου μας...

      Καλή εβδομάδα! Σε φιλώ! ❤

      Διαγραφή
  6. Σπουδαία φωτογράφος!
    Μα κι εσύ της έκανες σπουδαίο αφιέρωμα!
    Φιλιά πολλά και καλή εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ πολύ, Μαρία μου!
      Σπουδαίο το έργο της!

      Καλή και δημιουργική εβδομάδα να έχεις!
      Πολλά φιλάκια! ❤

      Διαγραφή
  7. Σε εμένα που μέχρι πριν λίγο δεν τη γνώριζα, τι θα πεις?? :(
    Πάντα μαθαίνω νέα κι ενδιαφέροντα πράγματα στο μπλογκ σου Ρούλα δε κατ!! ;-)
    Σε ευχαριστώ πολύ για αυτές τις πληροφορίες! Υπέροχο το αφιέρωμά σου! Όπως πάντα, έψαξες πολύ και έκανες καταπληκτική δουλειά!
    Φιλάκια πολλάάααααα!! Καλό βράδυ να έχεις και καλή εβδομάδα από αύριο!!!! ♥♥

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τίποτα δεν θα πω! ❤
      Όπως έγραψα πιο πάνω και στη Rylie, πολλές προσωπικότητες του τόπου μας, δεν είχαν την μεταχείριση και την προβολή που τους άξιζε... κι άρα, το έργο τους δεν ήταν δυνατόν να γίνει ευρύτερα γνωστό.

      Σ' ευχαριστώ πολύ!!!
      Φιλάκια και, καλή και όμορφη εβδομάδα να έχετε και οι δυο σας! ❤

      Διαγραφή
  8. Έχουν δίκιο οι προλαλήσαντες! Πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα και τέλειες φωτογραφίες! Εγώ να σου πω την αλήθεια το όνομα το ήξερα, αλλά μου έσκασε υποσεινείδητα όταν διάβασα το κείμενο. Επίσης είχα ξαναδεί τις φωτογραφίες που κι αυτές μου έσκασαν στην πορεία σαν deja-vu. Γενικά πολύ ευχαριστήθηκα που έμαθα και κάτι παραπάνω. Να 'σαι καλά, καληνύχτα!!!
    :g

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το ένα φέρνει το άλλο! :b
      Το όνομα, οι φωτογραφίες... ενώνονται τα κομματάκια στο μυαλό μας!

      Χαίρομαι που ήταν απολαυστική η ανάγνωση!

      Να είσαι καλά κι εσύ! Καλή εβδομάδα! ❤

      [Εκκρεμεί η επίσκεψή μου στο blog σου, ελπίζω αύριο να είναι πιο ήσυχη η μέρα μου και να τα καταφέρω να σε διαβάσω!]

      Διαγραφή
  9. Πραγματικά πολύ καλό αφιέρωμα σε μια σπουδαία φωτογράφο. Καλή σου μέρα και καλή βδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα, Mahler! E, και καλή εβδομάδα, βεβαίως!
      Σ΄ευχαριστώ!

      Διαγραφή
  10. Ωωω τι μου λες; Νομίζω αλληλομορφωθήκαμε σήμαρα Ρούλα μου! Μεγάλη μαγκιά για εκείνη την εποχή και για τα δεδομένα της Ελλάδας, μια γυναίκα να σταδιοδρομεί...

    Πάω στην τρελή με τα άστρα να δω τι θα γίνει

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν ξέρω αν παρακολούθησες και τη συνέντευξή της για το «Μονόγραμμα», αλλά το περιγράφει κι η ίδια αυτό, το πόσο δύσκολο ήταν, δηλαδή!

      Διαγραφή
  11. Ομολογω πως δεν τη γνωριζα! Εξαιρετικα δειγματα δουλειας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θαυμάσιος άνθρωπος και σημαντική καλλιτέχνις!
      Σ' ευχαριστώ που πέρασες, Αριάδνη μου!

      Διαγραφή

Ψαξε και θα το βρεις!

Ημερολογιο

Σαν Σημερα

Ποια ειμαι εγω

Η φωτογραφία μου

Kατάγομαι από το πουθενά. Ανήκω σ' εμένα, στα όνειρά μου, στην ομορφιά μου και στην τσαχπινιά μου!

A cat in gloves catches no mice.
— English Proverb

Social Media

Ακολουθουν στο Google+

Συχναζουν εδω

Τα πιο διαβασμενα του 7ημερου

Στο Mailbox σου

Στα νυχια της Roula!

Πινεζες

Γυριζω και μυριζω!

Τσιου!

Πρωτοβουλία από την
Blogger της Διπλανής Πόρτας
κατά της Λογοκλοπής

Ζητα μου −περιπου!− ο,τι θες!

Αν θέλεις να αναδημοσιεύσεις κάποιο από τα κειμενάκια της Roula στείλε μου e-mail —είμαι καταδεχτική γάτα!— Αν βαριέσαι, no bad feelings αλλά οπωσδήποτε να κάνεις αναφορά στην πηγή με link στο blog της Roula.
[Σημ. Τα δικαιώματα των εικόνων και φωτογραφιών που συνοδεύουν τα κείμενα, ανήκουν αποκλειστικά στους δημιουργούς τους. Φωτο της Roula (original − manipulated) είναι όσες φέρουν το σχετικό υδατογράφημα.]
Special Credits
Comments' emoticons (smilies) by :
 
Αυτη τη στιγμη: